Ιστορικό Νομοθεσίας Σωματείων και Ιδρυμάτων

Σχόλια Ομάδας Πρωτοβουλίας ΜΚΟ για το Νομοσχέδιο περί Σωματείων, Ιδρυμάτων και Λεσχών (Δεκέμβριος 2013)

i 18 Δεκέμβριος, 2013 Κανένα σχόλιο

Γενικά Σχόλια επί του Νομοσχεδίου

  • 1. Μη σαφής διάκριση μεταξύ σωματείων και λεσχών

    Το νομοσχέδιο δεν εξηγεί πότε κάποιος είναι υποχρεωμένος να εγγράψει μια λέσχη αντί ενός σωματείου. Μια λέσχη σύμφωνα με το Νομοσχέδιο δεν έχει Νομική Προσωπικότητα και δημιουργείται αποκλειστικά για σκοπούς κοινής διασκέδασης των μελών της λέσχης, σε αντίθεση με τα σωματεία που ιδρύονται για ένα μη κερδοσκοπικό σκοπό. Σε άλλες χώρες, οι λέσχες θεωρούνται σωματεία και τα σωματεία μπορούν να εγγραφούν για κοινούς σκοπούς και σκοπούς διασκέδασης. Εάν όντως υπάρχει αυτή η διάκριση στο Κυπριακό δίκαιο περί λεσχών και σωματείων, θα πρέπει εντός του Νόμου να γίνεται καθαρός διαχωρισμός μεταξύ λεσχών και σωματείων όπου θα εξηγείται η διαφορετική νομική μεταχείριση των δύο.

  • 2. Η υποχρεωτική εγγραφή καθώς και η ανανέωση της εγγραφής των λεσχών κάθε χρόνο παραβιάζει την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι

    Τόσο οι λέσχες όσο και τα σωματεία είναι μορφές συνεταιρισμού ατόμων, συνεπώς και τα δύο προστατεύονται από την βασική αρχή της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, βάση και του Άρθρου 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Η αρχή αυτή περιλαμβάνει την ελευθερία της εγγραφής ή μη λεσχών χωρίς νομική προσωπικότητα καθώς επίσης προστατεύει την οποιαδήποτε μορφή συνεταιρισμού η οποία δεν έχει εγγραφεί σε οποιοδήποτε μητρώο.

    Υποχρεωτική εγγραφή

    Ένα βασικό χαρακτηριστικό της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι είναι η μη υποχρεωτική εγγραφή τους στο μητρώο. Στο νομοσχέδιο δεν είναι σαφές για ποιο λόγο πρέπει όλες οι λέσχες να εγγράφονται, αφού ούτως ή άλλως δεν έχουν νομική προσωπικότητα. Άτομα που έχουν οποιαδήποτε σχέση με λέσχες που δεν έχουν εγγραφεί στο μητρώο υπόκεινται σε ποινές. Η μη κατάθεση εγγράφων οδηγεί σε φυλάκιση του γραμματέα της λέσχης βάση του νομοσχεδίου. Το υποχρεωτικό της εγγραφής οδηγεί σε εμπόδια τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς [1].

    Επανεγγραφή

    Η υποχρέωση επανεγγραφής των λεσχών κάθε έτος παραβιάζει όλα τα διεθνή πρότυπα.

    Ιδιότητα του μέλους βάση της ηλικίας

    Βάση του Νομοσχεδίου απαγορεύεται άτομα κάτω των 16 ετών να είναι μέλη σε λέσχες όπου υπάρχουν μέλη άνω των 18 ετών, και το αντίστροφο. Μια τέτοια διάταξη παραβιάζει το Άρθρο 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που αφορά την απαγόρευση των διακρίσεων. Βάση του Άρθρου 10 (2) οι οποιοιδήποτε περιορισμοί θα πρέπει να αφορούν την εθνική ασφάλεια, την εδαφική ακεραιότητα ή τη δημόσια ασφάλεια (κ.α) αλλά οι περιορισμοί θα πρέπει να είναι ανάλογοι και αναγκαίοι.

    Πρόταση ECNL: Περιορισμός της αναγκαιότητας της εγγραφής των λεσχών στο ανάλογο μητρώο, περιορισμός της καθ’ έτος επανεγγραφής των καθώς και συμπόρευση των άρθρων περί λεσχών με τα πρότυπα της ΕΣΔΑ.

    [1] International Center for Not-for Profit Law and World Movement for Democracy; Defending Civil Society, Second Edition, June 2012.

  • 3. Οι περισσότεροι λόγοι διαγραφής των λεσχών από το σχετικό μητρώο παραβιάζουν τις αρχές της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι

    Σύμφωνα με την ΕΣΔΑ περιορισμός του δικαιώματος της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι μπορεί να υπάρξει μόνο σε περιπτώσεις εθνικού ή δημοσίου συμφέροντος, για την αποτροπή εγκλήματος, για την προστασία της υγείας ή των ηθών ή την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων.

    Σύμφωνα με την ΕΣΔΑ, οι πιο πάνω περιορισμοί του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι πρέπει να είναι ανάλογοι προς τις εξαιρέσεις που αναφέρονται στην ΕΣΔΑ, πρέπει να περιγράφονται στον νόμο και να είναι απαραίτητοι σε μια δημοκρατική κοινωνία. Βάση του Κυπριακού Νομοσχεδίου, οι περιορισμοί υπερβαίνουν κατά πολύ τους περιορισμούς όπως αυτοί περιγράφονται στην ΕΣΔΑ , και ειδικότερα οι περιορισμοί στο Άρθρο 53 (β), (δ), (ε), (ζ).

  • 4. Το Νομοσχέδιο αναφέρεται σε προσωπική ευθύνη για παράβαση της νομικής οντότητας η οποία έρχεται σε αντίθεση με τα διεθνή πρότυπα

    Το Νομοσχέδιο μπερδεύει την ευθύνη της ίδιας της νομικής οντότητας με την προσωπική ευθύνη που φέρουν τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτές τις νομικές οντότητες. Σύμφωνα με τις προτάσεις του Συμβουλίου τη Ευρώπης, η νομική προσωπικότητα ενός ΜΚΟ πρέπει καθαρά να διακρίνεται από τα μέλη και τους ιδρυτές του. Βάση της αρχής 75 των προτάσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης, λειτουργοί, διευθυντές και προσωπικό δεν πρέπει να ευθύνονται προσωπικά για δάνεια ευθύνες και υποχρεώσεις του ΜΚΟ. Παρόλα αυτά, μπορούν να υπέχουν ευθύνη έναντι του ΜΚΟ 3οι ή όλοι μαζί για κακή επαγγελματική διαχείριση ή αμέλεια καθηκόντων.

    Όσον αφορά τις λέσχες, το παρόν Νομοσχέδιο στο Άρθρο 55 αναφέρεται σε προσωπική ευθύνη η οποία μπορεί να οδηγήσει σε φυλάκιση [Α .55 (2) και (4)]. Επίσης, το Α62(2) δίνει στο Υπ. Συμβούλιο τη δυνατότητα έκδοσης Κανονισμών οι οποίοι θα αναφέρονται σε ποινές φυλάκισης ή χρηματικά πρόστιμα. Μια τέτοια δυνατότητα δίνει εκτεταμένες εξουσίες στο Υπ. Συμβούλιο, αφού όλες οι ποινές θα έπρεπε να είναι καταγεγραμμένες στο νόμο.

    Ο ECNL θεωρεί υπερβολική την υπαγωγή ως ποινικών αδικημάτων μικρών παραβάσεων όπως η μη εμπρόθεσμη κατάθεση εγγράφων ενός σωματείου ή η ιδιότητα απλού μέλους σε σωματείο που είχε παράνομες δραστηριότητες.

    Πρόταση ECNL: Μείωση της προσωπικής ευθύνης εκτός των περιπτώσεων της εκ προθέσεως βίας, απάτης ή ενσυνείδητης αμέλειας. Αναγκαιότητα και αναλογικότητα παράβασης και ποινής, καθώς και συμπερίληψη όλων των περιπτώσεων ευθύνης στο νόμο.

  • 5. Οι προϋποθέσεις εγγραφής είναι πολύ αυστηρές

    Προθεσμία εγγραφής

    Το Α8(5) δεν περιέχει συγκεκριμένη περίοδο κατά την οποία η απόφαση εγγραφής σωματείων ή ιδρυμάτων πρέπει να δημοσιευθεί. Σε άλλες χώρες η πρακτική καταδεικνύει πως η μέγιστη περίοδος εγγραφής είναι οι 30 μέρες. Η διεθνής πρακτική αναφέρεται σε εύκολη, έγκαιρη και ανέξοδη εγγραφή.

    Ιδρυτές

    Ο βάση του νομοσχεδίου αριθμός των ιδρυτών σωματείων ανέρχεται στους 15. Η πλειοψηφία των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης απαιτεί μεταξύ 2 και 10 ιδρυτικών μελών. Καλή πρακτική θεωρείται το παράδειγμα της Εσθονίας και της Αρμενίας, που απαιτεί τουλάχιστον 2 ιδρυτικά στελέχη. Ο ECNL θέτει το ερώτημα γιατί η εγγραφή συνεταιρισμού απαιτεί τουλάχιστον 2 νομικά πρόσωπα, ενώ η εγγραφή ενός σωματείου απαιτεί 15 φυσικά πρόσωπα.

    Ένσταση

    Το νομοσχέδιο δεν αναφέρεται στο δικαίωμα ένστασης σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για την εγγραφή. Η διεθνής πρακτική απαιτεί την πιθανότητα οι αρνητικές αποφάσεις για εγγραφή να μπορούν να εφεσιβληθούν είτε σε δικαστήριο είτε σε κάποιο άλλο ανεξάρτητο σώμα.

    Προτάσεις ECNL:
    • Ένταξη προθεσμίας επί του νομοσχεδίου για εγγραφή σωματείου ή ιδρύματος, το ιδανικότερο εντός 30 ημερών ή λιγότερο (περιλαμβανομένου του χρόνου έκδοσης στην εφημερίδα της κυβερνήσεως).
    • Μείωση του αριθμού των ιδρυτικών μελών των σωματείων.
    • Συνεταιρισμοί να μπορούν να εγγράψουν διαφορετικών μορφών νομικές οντότητες.
    • Οποιαδήποτε άρνηση εγγραφής να μπορεί να εφεσιβάλλεται ενώπιον δικαστηρίου.
  • 6. Υπερβολική Παρέμβαση του Γενικού Εισαγγελέα στις εσωτερικές σχέσεις των οργανισμών , πέραν του αναγκαίου μέτρου για ασφάλεια του δημοσίου συμφέροντος

    Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, η ανεξαρτησία των ΜΚΟ περιλαμβάνει την ελευθερία των οργανισμών να αποφαίνονται επί των σχέσεών τους χωρίς οποιαδήποτε κρατική παρέμβαση.

    Το παρόν νομοσχέδιο περιλαμβάνει στοιχεία υπερβολικής εποπτείας οργανισμών, όπως είναι ο διορισμός προσωρινής διοίκησης από το Δικαστήριο, σε περίπτωση που τα συμφέροντα κάποιου ατόμου που απαρτίζει τη διοίκηση του ιδρύματος συγκρούονται με τα συμφέροντα του ιδρύματος (Α38).

    Το νομοσχέδιο δίνει επίσης υπερβολική εξουσία στον Γενικό Εισαγγελέα, όπως είναι η έγκριση της πώλησης ή απαλλοτρίωσης ακίνητης περιουσίας που ανήκει σε ίδρυμα (Α39). Είναι επίσης ασαφές γιατί ο Γενικός Εισαγγελέας έχει την εξουσία να αποφασίζει αν ο σκοπός ενός ιδρύματος κατέστη ανέφικτος (Α41).

    Πρόταση ECNL: Μείωση της απευθείας ανάμειξης του Γενικού Εισαγγελέα στις δραστηριότητες των ιδρυμάτων καθώς και μείωση της πιθανότητας ο Γενικός Εισαγγελέας να ζητήσει την αλλαγή των σκοπών του ιδρύματος.

  • 7. Άλλα σχόλια επί του Νομοσχεδίου

    • Α11 (2): Επέκταση της προθεσμίας κατάθεσης ελλείποντος εγγράφου από 15 μέρες σε 1 μήνα.
    • Η πλειοψηφία 50%+1 των μελών για την αλλαγή του σκοπού του σωματείου Α23(2) είναι αυστηρή και θα πρέπει να γίνει η ίδια με την πλειοψηφία για διάλυση του σωματείου (Α25).
    • Οι λόγοι διάλυσης ενός σωματείου (Α25) πρέπει να συνάδουν με τη διεθνή πρακτική . Η διάλυση ενός σωματείου είναι ένα εξαιρετικό μέτρο και γι’ αυτό πρέπει να υπάρχουν άλλα μέτρα πριν τη διάλυσή του.
    • Το Α44 ως προς την περιουσία διαλυθέντος σωματείου είναι ασαφές. Το σωματείο πρέπει να έχει το δικαίωμα να καθορίσει ποιος θα είναι ο παραλήπτης της περιουσίας μετά την διάλυσή του, με την προϋπόθεση πως η περιουσία θα χρησιμοποιηθεί για συναφείς σκοπούς.
    • Υπάρχει διάκριση μεταξύ λεσχών και σωματείων όσων αφορά την ενημέρωση του Εφόρου για αλλαγές επί των εγγράφων του: στις μεν λέσχες η προθεσμία δήλωσης οποιονδήποτε αλλαγών είναι 7 μέρες ενώ στα δε σωματεία 30 μέρες,
    • Το Α51 επιτρέπει στον έφορο λεσχών ή την αστυνομία ελεύθερη είσοδο στα υποστατικά της λέσχης οποτεδήποτε για όλους ή οποιοδήποτε από τους σκοπούς που περιγράφονται στο άρθρο. Κάτι τέτοιο αποτελεί παραβίαση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και είναι αντίθετο με διεθνείς πρακτικές.
    • Οι διάφορες υποχρεώσεις των λεσχών σχετικές με την πώληση αλκοολούχων ποτών, πρέπει να μεταφερθούν στους σχετικούς νόμους και όχι στο παρόν νομοσχέδιο.
    • Το Α59(2) παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας του κατηγορουμένου.
    • Το Α60 (1) πρέπει να λαμβάνει υπ’ όψιν πως η πλειονότητα των ΜΚΟ είναι μικροί οργανισμοί με μικρό εισόδημα. Εάν οι υπηρεσίες των εγκεκριμένων λογιστών είναι ακριβές, πρέπει να μπει κάποιου είδους οικονομικό κριτήριο αναφορικά με την αναγκαιότητα των υπηρεσιών των εγκριμένων λογιστών.
    • Το Α61(2) είναι ενάντια στην καλή πρακτική. Εάν το δικαστήριο ή οποιοδήποτε άλλο κρατικό ίδρυμα θέλει ασκεί έλεγχο επί των δραστηριοτήτων ενός οργανισμό, πρέπει αυτό να επωμίζεται τα έξοδα του ελεγκτή.

Σχόλια

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *